Basit Usul Mükellef Fatura Keser mi? Hangi Belgeyi Düzenler, e-Arşiv'e Ne Zaman Geçer?
Basit usul mükellef fatura keser; KDV hesaplamaz. 2026'da hangi belgeyi düzenler, 12.000 TL fatura sınırı, 3.000 TL e-Arşiv kuralı, 2027 geçişi ve Defter-Beyan kayıtları: resmî kaynaklara dayalı rehber.
Evet, basit usul mükellef fatura keser. Kazancı basit usulde tespit edilen esnaf, Vergi Usul Kanunu'na göre sattığı mal ve yaptığı iş için fatura ve perakende satış belgesi düzenlemek zorundadır; 2021'den beri uygulanan gelir vergisi istisnası bu yükümlülüğü kaldırmamıştır. Farkı şudur: faturada KDV hesaplanmaz. 2026'da vergiler dahil 3.000 TL'yi aşan faturaların e-Arşiv fatura olarak düzenlenmesi gerekir; 1 Ocak 2027'den itibaren ise tutara bakılmaksızın tüm faturalar e-Arşiv olacaktır.
Bu rehber basit usule tabi esnaf ve küçük işletme sahipleri içindir. Kimin basit usulde olduğunu, hangi belgenin ne zaman düzenleneceğini, KDV durumunu, e-Arşiv takvimini ve kayıt düzenini resmî kaynaklara dayanarak anlatır. Yazının sonundaki kaynak listesine bakabilirsiniz; uygulama kararlarınızı mali müşavirinizle verin.
Basit usul nedir, kimler basit usulde?
Gelir Vergisi Kanunu'na göre ticaret ve sanat erbabı iki gruba ayrılır: kazancı basit usulde tespit edilenler ve gerçek usulde (işletme hesabı veya bilanço esası) vergilendirilenler. Basit usulde kazanç, bir yıl içindeki hasılat ile giderler ve satılan malın alış bedeli arasındaki farktır; defter tutulmaz, kayıtlar Defter-Beyan Sistemi'nde izlenir.
Basit usulde kalabilmek için Gelir Vergisi Kanunu'nun 47. maddesindeki genel şartlar (işini bizzat yürütmek, iş yeri kirasının sınırı aşmaması, gerçek usulde vergiye tabi olmamak) ve 48. maddesindeki özel hadler birlikte sağlanmalıdır. 2026 takvim yılı için hadler şöyledir:
| Şart | 2026 haddi |
|---|---|
| Yıllık iş yeri kirası, büyükşehir belediye sınırları içinde | 99.000 TL |
| Yıllık iş yeri kirası, diğer yerlerde | 60.000 TL |
| Alım-satım işi: yıllık alış tutarı / yıllık satış tutarı | 1.200.000 TL / 1.900.000 TL |
| Hizmet işi: yıllık gayrisafi iş hasılatı | 600.000 TL |
| Alım-satım ve hizmet birlikte: satış tutarı ile iş hasılatı toplamı | 1.200.000 TL |
Akaryakıt, şeker-çay, tütün ve değerli kâğıt gibi kâr haddi düşük emtiada ayrı hadler uygulanır. Hadler her yıl yeniden belirlenir; 2026 rakamları 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile yayımlanmıştır.
İnternetten satış basit usulü bozar mı? GİB rehberine göre basit usul mükellefin aynı faaliyetini internet ve benzeri elektronik ortamlarda da sürdürmesi şartları ihlal sayılmaz. Mevcut işin dışında internetten başka bir faaliyete başlamak ise birden fazla alanda faaliyet sayıldığından basit usulden çıkarır. Büyükşehir sınırları içinde her türlü emtia alım satımı gibi Cumhurbaşkanı/Bakanlar Kurulu kararıyla gerçek usule alınmış faaliyetler, internetten yapılsa da gerçek usulde kalır.
Basit usul mükellef fatura keser mi?
Keser. Vergi Usul Kanunu'nun 232. maddesi birinci ve ikinci sınıf tüccarlarla birlikte kazancı basit usulde tespit edilenleri de sayar: bu kişiler birbirlerine sattıkları mal ve yaptıkları işler için fatura vermek ve almak zorundadır. GİB'in basit usul rehberi de aynı şeyi söyler: basit usul mükellefler hasılatları için fatura, perakende satış vesikası ve mevzuatta sayılan diğer belgeleri düzenlemek; aldıkları mal ve hizmet için fatura, müstahsil makbuzu ve gider pusulası almak zorundadır.
Fatura mı, fiş mi sorusunun cevabı alıcıya ve tutara bağlıdır:
| Alıcı | Belge |
|---|---|
| Vergi mükellefi (tüccar, esnaf, serbest meslek erbabı, çiftçi) | Tutara bakılmaksızın fatura |
| Vergi mükellefi olmayan nihai tüketici, satış bedeli 12.000 TL'yi geçiyorsa | Fatura |
| Nihai tüketici, satış bedeli 12.000 TL'nin altındaysa | Perakende satış fişi veya ödeme kaydedici cihaz fişi; müşteri isterse fatura |
12.000 TL, 588 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile 2026 yılı için belirlenen fatura kullanma mecburiyeti haddidir. Her yıl yeniden değerleme oranında artırılır.
Hangi belgeleri kullanır, nereden temin eder?
GİB rehberine göre basit usul mükelleflerin belge düzeni şöyle işler:
- Belgeler TESK tarafından bastırılır; mükellef belgelerini bağlı olduğu esnaf odası veya birlikten alır. Odaya kaydı yapılamayan bazı meslek grupları (inşaat ustası, traktörle nakliyecilik gibi) belgelerini ikinci sınıf tüccarlar gibi anlaşmalı matbaa veya noter tasdikiyle de temin edebilir.
- Gün sonu toplu fatura kolaylığı: Belge verilmeyen günlük hasılat için gün sonunda "... tarihli toplam hasılat" ibaresiyle tek fatura düzenlenebilir. Bu uygulama 332 Seri No.lu Tebliğ ile 31 Aralık 2026 tarihine kadar uzatılmıştır. Müşteri isterse fatura ya da perakende satış belgesi yine verilmek zorundadır (dolmuş işletenler hariç).
- Ödeme kaydedici cihaz isteğe bağlıdır; basit usul mükelleften isteyenler yazar kasa kullanabilir.
- Taşıt ve sabit kıymet satışında fatura yükümlülüğü yoktur; taşıt satışı noter sözleşmesiyle, diğer sabit kıymet satışı alıcının düzenleyeceği gider pusulasıyla belgelenir.
- Belgeler 5 yıl saklanır: Alış, gider ve hasılat belgeleri ilgili yılı izleyen yıldan başlayarak 5 yıl boyunca saklanır ve istendiğinde ibraz edilir.
- 30.000 TL'yi aşan tahsilat ve ödemeler banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılır ve dekontla belgelenir. Bu zorunluluk fatura düzenleme yükümlülüğünü kaldırmaz.
Basit usul faturasında KDV olur mu?
Olmaz. Kazancı basit usulde tespit edilen mükelleflerin teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır; KDV hesaplamazlar ve KDV beyannamesi vermezler. Bunun iki sonucu vardır:
- Faturaya KDV yazılmaz. Basit usul mükelleften mal alan gerçek usul mükellefi, bu faturadan indirecek bir KDV tutarı bulamaz. Basit usul mükellefin kendi alışlarında ödediği KDV ise gider veya maliyet olarak dikkate alınır.
- "KDV dâhildir" yazmak pahalıya mal olur. GİB rehberine göre belgede KDV gösteren ya da KDV satırını çizip "KDV dâhildir" yazan basit usul mükellef, bu KDV'yi takip eden ayın 28'ine kadar beyan edip ödemek zorundadır. Fatura şablonunuzda KDV satırı boş kalmalı, "dâhildir" ibaresi hiçbir yere yazılmamalıdır.
İsteyen basit usul mükellef vergi dairesine yazılı başvurarak KDV mükellefi olabilir; bu durumda üçer aylık KDV beyannamesi verir ve üç yıl geçmeden mükellefiyetten çıkamaz.
e-Arşiv fatura: basit usul mükellef ne zaman geçer?
Kâğıt faturadan elektronik faturaya geçişin takvimi 509 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenir. Tebliğin "e-Arşiv Fatura olarak düzenlenme zorunluluğu getirilen diğer faturalar" bölümü, e-Arşiv uygulamasına kayıtlı olmayan mükelleflerin düzenlediği faturaları kapsar. 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 589 Sıra No.lu Tebliğ, basit usul ve işletme hesabı mükellefleri için bu takvimi bir yıl ertelemiştir:
| Mükellef grubu | Dönem | Kural |
|---|---|---|
| Basit usul ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar | 1 Ocak 2025 – 31 Aralık 2026 | Vergiler dahil toplam tutarı 3.000 TL'yi aşan faturalar e-Arşiv fatura olarak düzenlenir; altındakiler kâğıt kesilebilir |
| Basit usul ve işletme hesabı esasına göre defter tutanlar | 1 Ocak 2027'den itibaren | Tutara bakılmaksızın tüm faturalar e-Arşiv fatura |
| Diğer mükellefler (bilanço esası) | 1 Ocak 2026'dan itibaren | Tutara bakılmaksızın tüm faturalar e-Arşiv fatura |
Pratik sonuç: 2026 boyunca 3.000 TL'nin altındaki satışlar için oda ya da birlikten alınan kâğıt fatura kullanılabilir; 3.000 TL'yi aşan her fatura GİB'in e-Belge portalı üzerinden ya da e-Arşiv entegrasyonu olan bir program aracılığıyla e-Arşiv fatura olarak kesilmelidir. 2027'de kâğıt fatura dönemi basit usul için de kapanıyor.
Bu ne anlama gelir? 3.000 TL'lik eşiğe yılda birkaç kez bile ulaşan bir esnafın e-Arşiv düzenlemeyi bugünden öğrenmesi gerekir. 2027 öncesinde tüm faturaları e-Arşiv olarak kesmeye başlamak, geçişi tek günde yapmaktan daha az sorun çıkarır. e-Arşiv ile e-Fatura arasındaki farkı e-Fatura rehberinde, kesim sırasında yapılan hataları ise e-Fatura ve e-İrsaliye hataları yazısında anlattık.
e-Fatura zorunluluğu basit usulü kapsar mı?
e-Fatura (alıcısı da e-Fatura mükellefi olan, GİB üzerinden iletilen fatura) zorunluluğu 509 Sıra No.lu Tebliğ'de ciro ve sektör esasına göre belirlenir. Genel ciro eşiği 2022 ve sonraki hesap dönemleri için 3 milyon TL brüt satış hasılatıdır. Basit usulün 2026 satış haddi 1.900.000 TL olduğundan, bir basit usul mükellefinin bu ciro eşiğiyle e-Fatura kapsamına girmesi fiilen mümkün değildir.
İki istisnaya dikkat edin:
- İnternet satışı eşiği: Kendi sitesinden ya da pazaryerinden mal veya hizmet satanlar için eşik 2022 ve sonrası dönemler için 500.000 TL brüt satış hasılatıdır. İnternetten satış yapan basit usul mükellef bu tutarı aşarsa izleyen yılın yedinci ayının başına kadar e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.
- Sektörel zorunluluklar: Sebze-meyve komisyonculuğu, akaryakıt gibi bazı faaliyetler ciroya bakılmaksızın e-Fatura kapsamındadır. Bu faaliyetlerin çoğu zaten basit usul dışındadır; emin değilseniz mali müşavirinize sorun.
Kayıt ve beyan: Defter-Beyan Sistemi
Basit usul mükellef defter tutmaz; ama kayıt tutar. GİB rehberine göre:
- Alış, gider, satış ve hasılat belgelerinin kayıtları, "aracılık ve sorumluluk sözleşmesi" düzenlenen esnaf odası veya mali müşavir aracılığıyla Defter-Beyan Sistemi'nde tutulur. Mükellef isterse kaydı kendisi de yapabilir.
- Kayıtlar üçer aylık dönemler halinde, dönemi izleyen ayın sonuna kadar sisteme girilir.
- Yeni işe başlayan basit usul mükellef, işe başlama bildirimini izleyen yedinci iş günü sonuna kadar Defter-Beyan Sistemi'ne başvurur.
- Yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez: Gelir Vergisi Kanunu'nun mükerrer 20/A maddesiyle basit usul kazançları 1 Ocak 2021'den itibaren gelir vergisinden istisnadır. Kira, faiz gibi başka gelirler için beyanname verilse bile basit usul kazancı beyannameye dâhil edilmez.
- Geçici vergi beyannamesi verilmez. Vergi tevkifatı yapılmaz; ancak sigortalı çalışanı olanlar muhtasar ve prim hizmet beyannamesi verir.
Fatura kesiyor olmak ile beyanname vermemek birbirine karıştırılır: istisna vergiyi kaldırır, belge ve kayıt düzenini kaldırmaz. GİB rehberi bunu açıkça yazar: basit usul mükellefler "kayıtlarının tutulması, belge düzeni ve mükellefiyetleri ile ilgili diğer yükümlülüklerini" mevcut mevzuat kapsamında yerine getirmeye devam eder.
Basit usulden gerçek usule geçiş
- 47 ve 48. maddelerdeki şartlardan birini kaybeden mükellef, izleyen takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirilir. Şartın ihlal edildiği yıl için istisna devam eder.
- Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenlediği ya da kullandığı tespit edilen mükellef, tebliğ tarihini izleyen ay başından itibaren gerçek usule geçer.
- Gerçek usulden basit usule dönüş de mümkündür: iki yıl üst üste hadlerin altında kalan ve diğer şartları taşıyan mükellef yazılı talep edebilir. Ayrıntı için GİB rehberine bakın.
Gerçek usule geçiş kâğıt-fatura rahatlığının bittiği andır: işletme hesabı esasında 2026'da zaten 3.000 TL kuralı, bilanço esasında ise tutara bakılmaksızın e-Arşiv zorunluluğu uygulanır. Program seçerken nelere bakılacağını ön muhasebe programı seçim rehberinde topladık.
Basit usul esnaf için kontrol listesi
- Belgeleri odadan alın; elinizde fatura ve perakende satış fişi koçanı bulunsun.
- Fatura şablonunda KDV satırı boş kalsın; "KDV dâhildir" ibaresini hiçbir yere yazmayın.
- Alıcı vergi mükellefiyse her tutarda fatura, nihai tüketiciye 12.000 TL üstünde fatura kesin.
- 3.000 TL'yi aşan faturaları e-Arşiv olarak düzenleyin; GİB e-Belge portalında hesabınızı şimdiden açın.
- 2027'ye hazırlanın: Tüm faturaların e-Arşiv olacağı tarihe kadar kesim alışkanlığını değiştirin.
- Üç aylık kayıtları izleyen ay sonuna kadar Defter-Beyan Sistemi'ne girdirin.
- 30.000 TL üstü tahsilat ve ödemeleri banka kanalıyla yapın.
- Satış ve alış toplamlarınızı yıl içinde izleyin; 2026 hadlerine yaklaşıyorsanız mali müşavirinizle gerçek usul planı yapın.
Evosoft'un ürünü evobulut, e-Arşiv faturayı cari hesap ve stokla aynı sistemden keser; basit usulden gerçek usule geçen işletmede aynı kayıt düzeni sürer. Ayrıntılar için evobulut e-Arşiv fatura sayfasına bakabilir, işletmenizin durumunu birlikte değerlendirmek isterseniz bizimle iletişime geçin. Tahsilat düzeni için açık hesap tahsilat yöntemleri yazısına göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Basit usul mükellef fatura kesmezse ne olur?
Belge düzenlememek Vergi Usul Kanunu'ndaki özel usulsüzlük cezasına tabidir; ceza tutarları her yıl güncellenir. Ayrıca sahte veya yanıltıcı belge düzenlediği tespit edilen mükellef basit usulden çıkarılır.
Basit usul mükellef e-Fatura kesebilir mi?
Zorunlu olmasa da isteğe bağlı olarak e-Fatura uygulamasına kayıt olabilir; 509 Sıra No.lu Tebliğ hadlerin altında kalanların da başvurabileceğini belirtir. Uygulamada basit usul esnaf için öncelik, 2026'da 3.000 TL üstü ve 2027'de tüm faturalar için zorunlu olan e-Arşiv faturadır.
Basit usul mükellef yazar kasa kullanmak zorunda mı?
Hayır. GİB rehberine göre basit usul mükelleflerden isteyenler ödeme kaydedici cihaz kullanabilir; zorunluluk yoktur. Kullanmayanlar perakende satış fişi koçanıyla belge düzenler.
Basit usul faturasında KDV yazılırsa ne olur?
Belgede KDV gösteren ya da "KDV dâhildir" yazan mükellef, bu vergiyi takip eden ayın 28'ine kadar beyan edip ödemek zorunda kalır. İstisna kapsamındaki bir işlem için gereksiz vergi ödememek adına şablonu baştan doğru hazırlayın.
2027'de kâğıt fatura tamamen kalkıyor mu?
Basit usul ve işletme hesabı mükellefleri için 509 Sıra No.lu Tebliğ'in güncel metnine göre 1 Ocak 2027'den itibaren faturalar tutara bakılmaksızın e-Arşiv olarak düzenlenecektir. Perakende satış fişi ve ödeme kaydedici cihaz fişi bu kuralın konusu değildir.
Kaynaklar ve güncelleme notu
Bu yazıdaki tutar ve tarihler aşağıdaki resmî kaynaklardan alınmıştır:
- Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No: 332), Resmî Gazete 31 Aralık 2025, Sayı 33124 (5. Mükerrer): 2026 basit usul hadleri, kira sınırları, gün sonu toplu fatura uygulamasının 31.12.2026'ya uzatılması.
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 588), aynı Resmî Gazete: 2026 fatura kullanma mecburiyeti haddi 12.000 TL.
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ (Sıra No: 589), aynı Resmî Gazete: basit usul ve işletme hesabı için 3.000 TL kuralının 31.12.2026'ya, tutara bakılmaksızın e-Arşiv zorunluluğunun 1.1.2027'ye ertelenmesi.
- Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği (Sıra No: 509) güncel metni (GİB): e-Fatura geçiş eşikleri, e-Arşiv kuralları.
- GİB, "Kazançları Basit Usulde Tespit Edilen Mükelleflerde Gelir Vergisi İstisnası Rehberi" (Yayın No: 546, Şubat 2025): belge düzeni, KDV, Defter-Beyan Sistemi, geçiş kuralları.
Son güncelleme: 12 Ekim 2026. Hadler ve tarihler her yıl değişir; bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, vergi danışmanlığı yerine geçmez. Kendi durumunuz için mali müşavirinize ve GİB'in güncel duyurularına başvurun.